Handleiding voor een betrouwbare financiële forecast
Wil je weten waar je onderneming financieel naartoe groeit? Dan heb je weinig aan een financial forecast die vooral toont wat je hóópt dat er zal gebeuren. Een betrouwbare forecast vertrekt vanuit actuele cijfers, onderbouwde aannames en verschillende scenario's. Zo krijg je zicht op je toekomstige omzet, winst en cashflow en kan je beslissingen nemen vóór de cijfers definitief vaststaan. In deze handleiding leggen we stap voor stap uit hoe je dat aanpakt.
Wat is een financiële forecast?
Een financiële forecast is een onderbouwde voorspelling van hoe de financiën van je onderneming zich de komende maanden of jaren zullen ontwikkelen. Bij forecasting combineer je verschillende prognoses:
- een omzetprognose: hoeveel omzet verwacht je te realiseren?
- een winstprognose: wat blijft daarvan over na je kosten?
- een cashflow forecast: wanneer komt het geld effectief binnen en wanneer gaat het buiten?
Die laatste is belangrijk. Een onderneming kan winstgevend zijn en tegelijk onvoldoende cash op de rekening hebben om facturen, lonen of investeringen te betalen. Een financiële forecast maakt deel uit van je bredere financiële planning en helpt je om dergelijke situaties te zien aankomen.
Wanneer is een financiële forecast betrouwbaar?
Een forecast is geen glazen bol. Je zal nooit exact kunnen voorspellen wat er over zes of twaalf maanden gebeurt, maar dat hoeft ook niet. Een betrouwbare forecast geeft je op basis van de beschikbare informatie het best mogelijke beeld van waar je onderneming naartoe gaat. Daarvoor zijn 4 zaken belangrijk.
1. Vertrek vanuit actuele cijfers
Een forecast die alleen gebaseerd is op de jaarrekening van vorig jaar, vertelt je onvoldoende over wat vandaag in je onderneming gebeurt. Vertrek daarom onder andere vanuit je recente omzet, marges, personeelskosten, vaste kosten en actuele financiële situatie. Kijk ook naar je orderboek en andere informatie die al iets vertelt over de komende maanden. Hoe actueler je vertrekpunt, hoe relevanter je forecast.
2. Onderbouw je aannames
"Volgend jaar groeien we met 20%" is geen forecast, maar is een ambitie. De relevante vraag is: waarom verwacht je die groei? Misschien heb je al contracten getekend, stijgt je capaciteit, verhoog je je prijzen of komt er een extra verkoper bij. Door dergelijke aannames expliciet te maken, kan je ze ook kritisch beoordelen. Dat is een belangrijk verschil tussen cijfers invullen en écht aan forecasting doen.
3. Kijk naar winst en cashflow
Meer omzet betekent niet automatisch meer geld op je rekening. Je kan bijvoorbeeld vandaag verkopen, maar pas 60 dagen later betaald worden. Daarom moet een betrouwbare financiële forecast ook een cashflow forecast bevatten. Met een goede cashflowplanning zie je namelijk wanneer geld binnenkomt en buitengaat. Zo kan je mogelijke tekorten herkennen voordat ze een probleem vormen.
4. Pas je forecast aan wanneer de realiteit verandert
Verlies je een grote klant? Start een nieuwe medewerker later dan voorzien? Komt er onverwacht een groot project bij? Dan verandert je financiële toekomst. Een forecast die je in januari opstelt en vervolgens 12 maanden niet meer aanraakt, verliest snel zijn waarde. Daarom werken ondernemingen steeds vaker met een rolling forecast: een prognose die je regelmatig actualiseert op basis van nieuwe informatie.
Welke gegevens heb je nodig voor een betrouwbare financiële forecast?
Je hoeft niet over honderden datapunten te beschikken om te beginnen. Je moet vooral de informatie verzamelen die een wezenlijke impact heeft op je financiële resultaten.
1. Historische cijfers
Kijk eerst naar wat er de afgelopen maanden en jaren is gebeurd:
- omzet
- brutomarge
- vaste en variabele kosten
- personeelskosten
- seizoenseffecten
- historische groei
2. Wat je vandaag al weet
Vervolgens kijk je vooruit naar informatie die al redelijk zeker is:
- bestaande contracten
- orderboek
- terugkerende omzet
- personeelsbestand
- geplande investeringen
- leningen en aflossingen
3. Wat je verwacht
Daarna komen je aannames:
- nieuwe klanten
- prijsverhogingen
- geplande aanwervingen
- stijgende of dalende kosten
- nieuwe activiteiten
- geplande investeringen
4. Wanneer geld effectief beweegt
Tot slot heb je informatie nodig voor je cashflowprognose:
- wanneer klanten betalen
- wanneer leveranciers betaald worden
- btw-betalingen
- belastingen
- sociale bijdragen
- investeringen
- aflossingen
- eventuele dividenden
Hoe maak je stap voor stap een financiële forecast?
Heb je de nodige informatie verzameld? Dan kan je de forecast opbouwen. Bij HoFP bekijken we een financiële forecast niet als een los rapport, maar als een instrument waarmee je je onderneming kan sturen.
Stap 1: maak een realistische omzetprognose
Begin met de vraag hoeveel omzet je verwacht. Neem niet zomaar de omzet van vorig jaar en tel daar een gewenst groeipercentage bij. Kijk naar wat die omzet daadwerkelijk kan veroorzaken:
- bestaande klanten
- terugkerende inkomsten
- orderboek
- commerciële pipeline
- beschikbare capaciteit
- prijzen
- seizoenseffecten
Maak daarbij onderscheid tussen omzet die al relatief zeker is en omzet die je nog moet realiseren. Zo wordt je omzetprognose een onderbouwde verwachting in plaats van een verkoopdoelstelling.
Stap 2: bereken welke kosten nodig zijn om die omzet te realiseren
Meer verkopen kost meestal ook meer. Denk aan materiaal, onderaannemers, productie, transport of andere kosten die rechtstreeks samenhangen met je omzet.
Zo kan je niet alleen voorspellen hoeveel je zal verkopen, maar ook welke brutomarge je daarop kan realiseren. Dat onderscheid is essentieel. Groeien in omzet heeft weinig waarde als je rendabiliteit tegelijk achteruitgaat.
Stap 3: breng je vaste kosten en personeelskosten in kaart
Vervolgens voeg je de kosten toe die niet rechtstreeks met iedere verkoop mee veranderen. Denk aan:
- lonen
- huur
- software;
- voertuigen
- verzekeringen
- administratie
Kijk daarbij ook vooruit. Plan je een nieuwe medewerker? Verhuis je naar een groter pand? Komt er nieuwe software? Je forecast moet tonen wat dergelijke beslissingen financieel betekenen.
Stap 4: maak je winstprognose
Wanneer je verwachte omzet en kosten samenbrengt, krijg je zicht op je toekomstige resultaat. Je winstprognose toont niet alleen óf je winst verwacht te maken, maar ook wanneer en hoeveel. Dat maakt ze veel bruikbaarder dan wachten tot je achteraf in de jaarrekening ziet wat het resultaat geworden is.
Stap 5: vertaal je winst naar een cashflow forecast
Nu komt een stap die vaak wordt onderschat. Winst is niet hetzelfde als cashflow. Stel dat je in maart € 100.000 factureert, maar je klanten pas in mei betalen. Die omzet kan al in je resultaten zitten terwijl het geld nog niet op je rekening staat. Een cashflow forecast brengt daarom in kaart wanneer je inkomsten daadwerkelijk binnenkomen en wanneer uitgaven je rekening verlaten.
Die cashflowplanning helpt je bijvoorbeeld bepalen of je voldoende geld beschikbaar hebt om:
- je btw te betalen;
- lonen uit te keren;
- leveranciers te betalen;
- belastingen vooraf te betalen;
- te investeren.
Zo kan je je cashflow voorspellen in plaats van pas te reageren wanneer je bankrekening onder druk komt.
Stap 6: werk met verschillende scenario's
Eén forecast suggereert dat er maar één mogelijke toekomst bestaat, maar geloof ons: die bestaat niet. Maak minstens een basisscenario en test vervolgens wat er gebeurt wanneer belangrijke aannames veranderen.
Bijvoorbeeld:
- Wat als je omzet 15% lager uitvalt?
- Wat als een belangrijke klant later betaalt?
- Wat als een investering duurder wordt?
- Wat als je drie maanden vroeger iemand moet aanwerven?
- Wat als je marge enkele procentpunten daalt?
Je kan daarbij werken met een base case, best case en worst case. Scenario's maken je forecast niet alleen betrouwbaarder, ze tonen ook welke gebeurtenissen echt een grote financiële impact hebben.
Een betrouwbare forecast voorspelt de toekomst niet perfect
Dat is ook niet het doel. Een betrouwbare financiële forecast helpt je om vandaag beter voorbereid te zijn op wat morgen kan gebeuren. Je ziet sneller waar je winst en cashflow naartoe gaan, welke risico's eraan komen en hoeveel ruimte je hebt om te investeren.
Zo wordt financiële planning geen jaarlijkse oefening, maar een manier om je onderneming proactief te sturen. En precies daar ligt voor House of Financial Partners de meerwaarde van finance: niet alleen vertellen wat er gebeurd is, maar samen vooruitkijken, challengen en bijsturen.
Laat je je financiële forecast liever over aan experts?
Bij HoFP stellen we je forecast op en bespreken we tijdens regelmatige overlegmomenten hoe je winst en cashflow evolueren. We challengen je plannen, rekenen scenario's door en sturen samen proactief bij waar nodig.